Blowerdoortest voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)

Jarenlang was de blowerdoortest het ondergeschoven kindje van de bouw: ‘verplicht op papier, in de praktijk vaak overgeslagen’. Sinds 1 januari 2024 is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) van kracht en voor aannemers en bouwbedrijven betekent dit dat de blowerdoortest in de meeste gevallen niet langer optioneel is. De luchtdichtheid van een gebouw moet aantoonbaar worden vastgelegd in het opleverdossier. We leggen je graag alles uit over de Wkb en de blowerdoortest.

Wat is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)?

De Wkb is in het leven geroepen omdat er al jarenlang kritiek was op de bouwkwaliteit en de manier waarop die werd gecontroleerd. De kern van de wet is daarom de omgekeerde bewijslast: niet de gemeente controleert of een bouwwerk aan de bouwtechnische eisen voldoet, maar de aannemer toont dit zelf aan via een onafhankelijke kwaliteitsborger.

Tijdens het bouwproces wordt dan gecontroleerd of het werk voldoet aan de eisen uit het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (Bbl). Luchtdichtheid is één van die eisen. De bevindingen worden vastgelegd in een verplicht opleverdossier dat bij oplevering aan de opdrachtgever wordt overhandigd.

Na oplevering is de aannemer aansprakelijk voor gebreken die bij normaal gebruik niet zichtbaar waren. Een slechte luchtdichtheid is gewoon een gebrek. Met behulp van de blowerdoortest hebben alle partijen duidelijkheid.

Wat is gevolgklasse 1 en valt mijn project eronder?

De Wkb werkt met gevolgklassen op basis van het risicoprofiel van een bouwwerk. Gevolgklasse 1 omvat bouwwerken met een relatief beperkt risico:

Grondgebonden woningen
Eenvoudige bedrijfsgebouwen en kantoren
Kleine publieke gebouwen

De meeste nieuwbouwprojecten waarvoor een blowerdoortest gevraagd wordt, vallen onder Wkb gevolgklasse 1. Grotere of complexere bouwwerken, zoals hoogbouw of gebouwen met grote publieke functies, vallen onder gevolgklasse 2 of 3. Voor die gevolgklassen geldt de Wkb voorlopig nog niet. Een voorstel hiervoor wordt waarschijnlijk in 2027 aan de Tweede Kamer voorgelegd

Waarom is de blowerdoortest verplicht onder de Wkb?

De verplichting om luchtdichtheid te meten is niet nieuw. Sinds de invoering van de BENG-eisen op 1 januari 2021 moet de qv10-waarde in nieuwbouwwoningen worden aangetoond. Tot de komst van de Wkb bleef dit in de praktijk echter vaak een papieren verplichting. Er was nauwelijks actieve controle op.

Concreet: als er in de BENG-berekening of op de tekeningen een eigen qv10-waarde is opgenomen, moet die waarde aantoonbaar worden behaald. Een blowerdoortest is de enige erkende methode om dat te bewijzen. Is er geen eigen waarde opgegeven, dan wordt de ongunstige forfaitaire waarde gehanteerd.

Grote bouwprojecten: meting per gebouwtype

Bij grootschalige woningbouwprojecten wordt gekeken naar het aantal verschillende woningtypes zoals gedefinieerd in de BENG-berekening. Per type geldt een minimum van 10% van de woningen. Een goede meetplanning vooraf is daarvoor essentieel en voorkomt onnodige dubbele metingen of verkeerde bewijslast.

Wat als ik de blowerdoortest niet uitvoer?

Wordt er geen blowerdoortest uitgevoerd terwijl er wel een eigen qv10-waarde in de berekeningen staat? Dan valt de kwaliteitsborger terug op de forfaitaire waarde uit de NTA 8800. Die waarde is aanzienlijk ongunstiger dan een gemeten waarde.

Slechter energielabel: met directe gevolgen voor verkoopwaarde en wooncomfort.
Onvolledig opleverdossier: de kwaliteitsborger kan het dossier niet afronden zonder meetrapport.
Aansprakelijkheidsrisico: de aannemer blijft verantwoordelijk voor gebreken, ook na oplevering.

De gevolgen zijn dus concreet en direct voelbaar, zowel voor de aannemer als de opdrachtgever.

Waar moet de blowerdoortest aan voldoen?

Een geldige blowerdoortest voor de Wkb moet worden uitgevoerd conform NEN 2686 / NEN-EN-ISO 9972. Voor kwaliteitsborgers en opdrachtgevers is het van belang dat het meetbureau beschikt over een SKH/KOMO-certificering voor luchtdichtheidsmetingen. Niet ieder meetbureau dat een blowerdoortest aanbiedt beschikt hierover.

Als SKH-gecertificeerd meetbureau worden wij jaarlijks geaudit op uitvoering en documentatie, wat garandeert dat de resultaten valide zijn. Kies je voor een niet-gecertificeerd bureau? Dan riskeer je een onbetrouwbare luchtdichtheidswaarde doordat meetmateriaal niet tijdig gekalibreerd is of de meting niet conform de norm wordt uitgevoerd. Dit kan zonder dat je het weet nadelig voor je uitpakken.

Wat als ik de blowerdoortest niet haal?

Niet elke meting levert meteen een voldoende resultaat op, dat maken wij vaak genoeg mee. Toch hoeft dat geen probleem te zijn, mits er snel en gericht wordt gehandeld. Tijdens de meting kijken wij ter plaatse waar het grootste lek zit en waar de kortste klap te maken is. Denk aan het afdichten van dakaansluitingen of leidingdoorvoeren, soms halen we door het meedenken de eis alsnog.

Lukt dat niet of zijn de lekken te omvangrijk? Dan stellen we een uitgebreid lekverslag op met concrete aanbevelingen per bouwdetail. De aannemer heeft daarmee een helder plan van aanpak voor herstel, voordat het opleverdossier wordt afgesloten.

Blowerdoortest aanvragen

Ja. Bij projecten met meerdere woningen of eenheden geldt niet de 10%-steekproefregel. Er wordt per gebouwtype of bouwtypologie een representatieve meting uitgevoerd. Een goede meetplanning vooraf is daarvoor essentieel.

Als de meting de beoogde qv10-waarde niet haalt, bekijken wij ter plaatse of directe aanpassingen uitkomst bieden. Is dat niet mogelijk, dan stellen wij een uitgebreid lekverslag op met concrete aanbevelingen per bouwdetail. Dat geeft de aannemer een duidelijk plan voor herstel voordat het opleverdossier wordt afgerond.

Als er een eigen qv10-waarde in de berekeningen staat maar geen meting wordt uitgevoerd, wordt automatisch de ongunstige forfaitaire waarde uit de NTA 8800 gehanteerd. Dit leidt tot een slechter energielabel, een onvolledig opleverdossier en aansprakelijkheidsrisico voor de aannemer.

De meting wordt uitgevoerd conform NEN 2686 / NEN-EN-ISO 9972, bij een drukverschil van 50 Pascal (zowel onder- als overdruk). Het rapport moet worden opgesteld door een SKH/KOMO-gecertificeerd meetbureau om te worden geaccepteerd door de kwaliteitsborger en opgenomen te worden in het opleverdossier.

De kwaliteitsborger controleert of de gemeten qv10-waarde overeenkomt met de in de energieprestatieberekening opgegeven waarde. Het meetrapport van de blowerdoortest vormt hiervoor het bewijs. Daarom is het belangrijk dat de meting wordt uitgevoerd door een SKH/KOMO-gecertificeerd meetbureau.

De technische eisen voor luchtdichtheid zijn niet veranderd. Wat veranderd is, is de handhaving. Waar gemeenten vroeger nauwelijks actief op controleerden, is de kwaliteitsborger nu verplicht de luchtdichtheid te toetsen en te documenteren in het opleverdossier.

In de meeste gevallen wel. Als er in de BENG-berekening of op de tekeningen een eigen qv10-waarde is opgenomen, moet die waarde aantoonbaar worden gehaald. Een blowerdoortest is de standaardmethode om dit te bewijzen voor het opleverdossier. De verplichting om luchtdichtheid te meten bestaat al sinds 1 januari 2021 (invoering BENG), maar wordt nu actief gecontroleerd door de kwaliteitsborger.

Gevolgklasse 1 omvat bouwwerken met een relatief beperkt risico. Denk aan grondgebonden woningen, eenvoudige bedrijfsgebouwen en kleine publieke gebouwen. De Wkb geldt vanaf 2024 voor deze klasse. De meeste nieuwbouwprojecten waarvoor een blowerdoortest gevraagd wordt, vallen onder gevolgklasse 1.

De Wkb vervangt de gemeentelijke bouwtoets door onafhankelijke kwaliteitsborging tijdens de bouw. De aannemer is verantwoordelijk voor de kwaliteit en blijft aansprakelijk voor gebreken, ook na oplevering.

Vraag en antwoord

FAQ

Heb je vragen over blowerdoortests voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)? Dan staat jouw vraag inclusief het antwoord vast hiertussen. Zo niet, neem gerust contact met ons op. Dan helpen we je verder.